محمدباقر ذوالقدر؛ استراتژیست امنیت پیشدستانه | چرا انتصاب دبیر جدید شورایعالی امنیت ملی معنادار است؟
رویداد۲۴ | فرشید غضنفرپور- ذوالقدر را میتوان از معتقدان به مدیریت «جهادی-نظامی» در ساختار اداری کشور دانست.
سابقه او در معاونت امنیتی وزارت کشور نشان میدهد نگاه او به مقوله امنیت، صرفاً سختافزاری نیست، او به «مهندسی اجتماعی» برای پیشگیری از بحرانهای سیاسی اعتقاد دارد.
پس از انتخابات سال ۱۳۸۴ و پیروزی احمدینژاد، جملهای گفت که تا حد زیادی ساختار فکری او را در مواجهه با مقولات سیاسی نشان میدهد: «نیروهای اصولگرا با یک طراحی پیچیده و چندلایه، توانستند در یک رقابت نابرابر، پیروزی را از آن خود کنند... این حضور هوشمندانه، پاسخی به نیاز نظام برای عبور از بنبستهای اجرایی بود.»
زمانی که در دولت نهم (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶) قائممقام وزیر کشور و معاون امنیتی-انتظامی بود، طرحهایی را برای «منطقهای کردن امنیت» و پیوند زدن امنیت مرزها به معیشت مردم محلی ارائه داد.
میگفت: «فتنهها معمولاً با یک بهانه سیاسی، اجتماعی یا اقتصادی شروع میشوند... جریان فتنه تلاش میکند افکار عمومی را در یک جنگ شناختی با بهکارگیری دروغپردازی تحریک کند. باید این جریان را در منشأ شناخت و برای جلوگیری از تکرار آن تدبیر کرد.»
در آن سالها آنچه ذوالقدر را از دیگر نظامیان کشور متمایز میکرد تاکید او در سخنرانیهای متعددش بر در هم تنیدگی اقتصاد و امنیت کشور بود.
ذوالقدر میگفت: اگر چرخ اقتصاد در مناطق حساس نچرخد، آن منطقه به کانون بحران امنیتی تبدیل میشود. او این نگاه را در قالب «شورای توسعه غرب و شرق کشور» پیش میبُرد که هدفش کنترل امنیت از طریق مدیریت زیرساختهای اقتصادی آن مناطق بود.
بیشتر بخوانید: محمدباقر ذوالقدر کیست؟ | یاران منصورون و پدرزن معاون وزیر
میگفت: «ما نمیتوانیم در منطقهای که فقر و بیکاری حاکم است، تنها با ابزار پلیسی امنیت برقرار کنیم. راهبرد ما در مناطق مرزی، تبدیل تهدید محرومیت به فرصت اشتغال است تا امنیت خودجوش و درونی شود»
ذوالقدر سال ۱۴۰۰ جانشین محسن رضایی در دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام شد و برخلاف رضایی که هر ۴ یکبار نشان میداد هیچ علاقهای به این شغل ندارد و مشتاقانه میخواهد آن را با ریاست جمهوری ایران تاخت بزند در آن نهاد نیز با تمرکز بر پیوستهای امنیتی در برنامههای توسعه اقتصادی، نشانداد همچنان در پی تداوم همان تفکر است.
نکته دیگری که درباره او باید گفت این است که در شمار سیاستمدارانی است که معتقد به تعمیق روابط با چین و روسیه برای مقابله با جبهه غرب هستند.
در همایش تبیین سیاستهای کلی نظام در اردیبهشت ۱۴۰۱گفت: «امروز شاهد جابجایی قدرت از غرب به شرق هستیم. ما نباید در پیوند با قدرتهای نوظهور شرقی لکنت داشته باشیم. این همکاریها نه تنها تحریمها را بیاثر میکند، بلکه ایران را به حلقه وصل امنیت انرژی و ترانزیت در جهان جدید تبدیل خواهد کرد.»
و زمانی که انتقادات از امضای سند ۲۵ ساله ایران و چین بالا گرفت به عنوان یکی از مدافعان سرسخت این توافقنامه گفت: «سند همکاری راهبردی با چین، یک نقشه راه برای خنثیسازی دائمی فشارهاست. کسانی که از وابستگی سخن میگویند، درک درستی از مفهوم مشارکت راهبردی ندارند. این سند، امنیت ملی ما را در برابر تکانههای بیرونی بیمه میکند.»
ذوالقدر برخلاف لاریجانی که اهل مانورهای دیپلماتیک و لابیهای سیاسی منعطف بود، زبانی تندتر و رویکردی امنیتیتر خواهد داشت، اما آنچه تاکنون از او نقل کردهام مربوط به دوران صلح بود. در زمان جنگ و در شرایطی که بیش از هرچیز سرعت و هماهنگی میان نیروهای میدانی اهمیت دارد باید دید این استراتژیست امنیتی چگونه ساختارهای آسیب دیده امنیتی و نظامی کشور را بازسازی خواهد کرد.
